Cıvatalar iki parçanın birbirine güvenli bir şekilde bağlanabilmesi için parçalar üzerindeki deliklerden geçerek sıkıştırma sağlayan dünyanın en önemli bağlantı ekipmanlarıdır. Bu önemli bağlantı ekipmanlarını üretebilmek açısından da bizatihi cıvatalık çelikler kullanılır. Her cıvatada da farklı bir kalite kodu ve sınıflandırma yer alırken, 12.9 cıvata çelikleri bu mukavemet değerlerini sağlayabilecek düzeyde özel bir şekilde belirlenir.
12.9 Cıvata Çelikleri Nelerdir?
12.9 kalite cıvatalar için minimum 1200 MPa çekme dayanıklılığı ve 1080 MPa akma dayanımı oluşturacak imalat çelikleri tercih edilir.
12.9 kalite çelikleri arasında günümüzde 42CrMo4 (4140) çelikler, yüksek çekme dayanımı ile birlikte ısıl işlem sayesinde sertleşebilen, orta karbonlu ve krom-molibden alaşımına sahip ıslah çelikleridir.
34CrMo4 (1.7220) çelikler ise yüksek dayanıklılık ile birlikte tokluk ortaya koyan ve yine krom-molibden alaşımı ile üretilen ıslah çelikleridir. 35CrMo ise yüksek dayanıklılığı ve yüksek yorulma sınırı ile yine krom-molibden alaşımlı bir çelik türü olarak özellikle 12.9 cıvata çelikleri arasında çok ideal mekanik özellikler sağlayabilmektedir.
12.9 Cıvata Çelikleri Kimyasal Özellikleri Neler Kazandırır?
Üretim malzemelerinin kimyasal içerikleri cıvata ekipmanına aşağıda sayılabilecek farklı avantajları katabilmektedir.
- Karbon cıvatada mukavemet artışı sağlarken, daha iyi ısıl işlem imkanı ve tokluk kazandırır.
- Manganez sayesinde mukavemet yükselirken, sertlik daha yüksek bir orana gelir. Yine yüzey kalitesi artar.
- Krom daha sert, aşınmaya karşı dirençli, korozyon direnci yüksek ve sıcaklığa dayanıklı malzeme sağlar.
- Molibden, çeliğin ısıl işlemlerde kırılma derecesini düşürürken, yüksek sıcaklıkta daha yüksek çekme dayanıklılığı oluşturur.
- Bor sertleştirme ve ısıl işlem verimini arttırır.
- Silikon mukavemet sağlayarak, tokluk ve plastisite artışı sağlar.
- Nikel mukavemet yükselişi ile birlikte sıcaklık düşüşünde daha tok ve atmosfere karşı dayanıklı olmasını sağlar.
12.9 Cıvata Çelikleri Standartları Nelerdir?
Doğru mekanik özellikler sağlayabilmesi açısından bu tip çelik cıvatalarda en önemli standartlar arasında; ISO 898-1 / EN ISO 898-1 ve DIN 912 ile DIN 931 / DIN 933 standartları yer alır.
ISO 898-1 / EN ISO 898-1 standardı, karbon çeliği ya da alaşımlı çeliklerden üretilen bağlantı ekipmanlarında gereken mekanik özellikleri belirlemektedir. DIN 912 standardı, 12.9 kalite cıvatalarda yaygın bir şekilde silindirik ya da içten altıköşe başlıklı üretimde bulunması gereken standarttır. Yine DIN 931 / DIN 933 standartları ise tam veya kısmi olarak dişli altıköşe başlı ile üretilen ekipmanlarda istenen yüksek mukavemeti sağlayacak standartlardır.
12.9 Cıvata Çelikleri Özellikleri Nelerdir?
Değişen çelik malzeme türleri ile üretim yapılabilen bu cıvatalarda genel bir şekilde de seçilen cıvata çeliği ne olursa olsun öncelikle mutlaka minimum 1200 MPa çekme dayanımı ve yine minimum 1080 MPa akma dayanımı gösterecek şekilde bir yapı bulunmalıdır.
12.9 kalite çelikleri genellikle 39 ile 44 HRC arasında bir sertliğe sahip olarak özel ısıl işlemlerden geçirilmiş ve ıslah edilmiş malzemelerdir. Bu sayede yüksek mukavemet oluşturan bu çeliklerde yapılar, çoğu zaman krom-molibden alaşımı gibi imalat çeliklerinden seçilir. Sertleştirme ve temperleme sonrasında korozyon dayanıklılığı oluşturulabilmesi açısından da yüzey kaplama veya karartma gibi ısıl işlemlerden de geçirilmektedir.
12.9 Cıvata Çelikleri Nasıl Nitelendirilir?
Cıvata üretimi ile birlikte 12.9 kalite cıvatalarda cıvatanın malzeme gösteriminde aşağıda ifade edilecek başlıklar ve işaretler yer alır.
- Cıvatanın üretim standartlarına göre tanımı
- Milimetrik olarak kaç vida adımı bulunduğu
- Cıvatanın dayanıklılık sınıfı
- Cıvatanın milimetrik çapı
- Milimetrik anlamda boy ölçüsü
- Cıvatada kullanılan yüzey koruması çeşidi
12.9 Cıvata Çelikleri İçin DEMSA Hizmetleri
Cıvataların sayılan nitelikleri ile birlikte yüzey korumasında çinko pul kaplama, galvaniz kaplama veya elektrolitik kaplama yapılabileceği gibi ısıl işlem türlerinde yağ ile karartma gibi işlemler de tercih edilebilir. Tüm bu ayrıntılar cıvatanın temelde hangi mekanik özelliklere sahip olduğunu da gösterebilmektedir.
DEMSA Isıl İşlem bünyesinde de 12.9 cıvata çelikleri için gerçekleştirdiğimiz ısıl işlem türleri arasında su verme ve sertleştirme, temperleme, ıslah, yüzey dayanıklılığı arttıracak şekilde sementasyon veya karartma gibi işlem türleri bulunmaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
12.9 cıvata çelikleri kopma dayanıklılığı ne kadardır?
Bu kalitede cıvatalarda kopmaya kadar dayanabilecek en yüksek çekme dayanıklılığı 1200 MPa şeklinde belirlenmektedir.
En sağlam cıvata kalitesi nedir?
En yüksek çekme ve akıma dayanımını gösterebilecek şekilde 12.9 cıvata çelikleri ve üretilen ekipmanlar bugün değişen sektörler için en kaliteli ve dayanıklı ekipmanlar arasında bulunmaktadır.
12.9 cıvata hangi alanlarda kullanılır?
12.9 kalite bağlantı ekipmanları günümüzde otomotiv sanayi, havacılık sanayi, makine sanayi, inşaat, endüstriyel ekipman üretimi, denizcilik, savunma ve askeri üretim sanayi gibi noktalarda kullanılmaktadır.