Makine üretimi, araç üretimi veya yedek parça üretiminde kullanılan çelikler dayanıklı yapıları ile imalat çeliği olarak adlandırılır. Bazen sadece karbonlu çelik yani alaşımsız ve bazen ise alaşımlı olabilen bu çelikler arasında c45 çelik gibi örnekler en yaygın imalat çeliklerinden biri olarak orta karbonlu bir ıslah çeliği şeklinde de ifade edilebilir.
C45 Çelik Nedir?
C45 çelik, takribi olarak %0,45 oranında karbon elementi ihtiva eden ve sertleştirme, temperleme ya da sementasyon gibi ısı işlemlere uygun alaşımsız bir orta karbonlu çelik türüdür.
İmalat çelikleri ve ıslah çelikleri arasında çok yaygın bir şekilde kullanılan bu çelik özellikle iyi işlenebilmesi ve farklı ısıl işlemlere uygun olması ile ideal yapılı bir malzeme oluşturmaktadır. Özellikle karbon yüzdeliği mekanik özelliklerine net bir şekilde belirlerken farklı şekil ve boyutlar ile üretilebilen bu malzeme Amerikan standardında AISI/SAE 1045 veya Alman standardında DIN C45 (1.0503) şeklinde de bilinir.
C45 Çelik Mekanik Özellikleri Nelerdir?
Çelik'in mekanik özelliklerini belirleyen en önemli faktörlerden birisi karbon içeriği olmak ile birlikte %0,45 karbon ihtiva eden Bu içerik ürünümde en önemli mekanik özellikler aşağıdaki şekilde sayılabilir.
- Normalleştirilmiş halinde 570-700 MPa arasında ve sertleştirilmiş halinde 700-850 MPa aralığında çekme dayanıklılığı vardır.
- Akma dayanımı açısından 305-450 MPa aralığında çalışabilir.
- Ham sertliği Brinell ölçeğinde 170-210 HRB ve ıslah edilmiş halde sertliği ise 33-45 HRC ölçeği arasındadır.
- Çap ve kalınlığına göre değişebilse de kopma elastikliği ise asgari %14-17 arasındadır.
- 14800C erime noktası ve 7.85 g/cm³ yoğunluğu yer alır.
C45 Çelik Kimyasal Analizi Nedir?
Karakteristik özellikleri ile %0,45 karbon içeriği sayesinde bir karbon çeliği oluştursa da c45 çelik kimyasal analizi ise tipik bir döküm analizi yöntemi ile aşağıdaki bileşimden oluşmaktadır.
- Molibden(Mo) maksimum %0,10
- Krom(Cr) maksimum %0,40
- Manganez(Mn) %0,50-0,80
- Kükürt(S) maksimum %0,045
- Fosfor(P) maksimum %0,0045
- Nikel(Ni) maksimum %0,40
- Silisyum(Si) %0,40
C45 Çelik Genel Özellikleri
Genel anlamda bu malzeme yüksek bir dayanıklılığa sahip olarak iyi bir işleme avantajı sağlar. Talaşlı imalatta kullanılabilecek şekilde normal ya da tavlanmış olarak ister torna tezgahlarında ister delme operasyonlarında kullanılabilir. Temperli yapısı ile ise işleme sonrası sertleştirilerek kullanılması mümkündür.
Kaynak edilebilmesi için orta düze karbon içeriği nedeni ile önce ısıtılması gerekirken, 150-250 0C’de ön ısıtılmadan kaynak yapıldığında çatlama riski yüksektir. Farklı endüstrilerde yüksek mukavemet sayesinde kullanılabilirken, değişen şekillerde işlenmesi mümkündür. Farklı parçaların montajında kolayca kullanılabilir bir yapıya sahiptir. Yüzey sertliği sementasyon sayesinde artabilir ve darbe direnci istenen alanlarda tercih edilebilir.
C45 Çelik Isıl İşlem Aralıkları
Islah ve sementasyon çeliği türünde olması ile birlikte bu malzeme, 850-1100 0C arasında sıcak şekillendirmeye uygun bir yapıya sahipken, normalleştirme için 840-8800C aralığında soğutma yapılması gerekir.
Temperleme işleminin 550-660 0C arasında yapılması mümkün olurken, su vererek ya da yağda soğutma ile sertleştirme yapılmasında da 820-860 0C derece aralığında bir ısı gerekmektedir. Hem su hem yağda düşük bir sertleştirilebilirlik ortaya koyan c45 malzemesi, daha çok yüzey sertleştirme ile ısıl işlem yöntemlerinden geçirilmektedir.
C45 Çelik Kullanım Alanları Nelerdir?
Karbon içeriği ve mekanik özellikleri anlamında bu sementasyon çeliği genellikle makine parçası üretiminde ve özellikle de otomotiv, inşaat ya da el aletleri sektöründe yaygın bir şekilde kullanılmaktadır.
Otomotiv endüstrisine bakıldığında çok sık bir şekilde şanzıman dişlisi gibi üretimlerde tercih edilirken, inşaat sektörüne bakıldığında da bağlantı ekipmanları veya taşıyıcı parçalar açısından seçilir.
Makine, yedek parça ve el aletleri üretimi gibi noktalarda da mil, dişli, kasnak, krank, biyel, kalıp, pim, bağlantı elemanı ve makine çerçeve elemanları gibi birçok noktada c45 çelik kullanılabilir. DEMSA Isıl İşlem olarak sunduğumuz hizmetler sayesinde de bu malzeme türünde değişen ısıl işlemlerin uygulanması mümkündür. Bizimle iletişime geçerek detaylı bilgi alabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
C45 çelik ne demek?
C45, takribi yüzde 0,45 karbon içeriği ile birlikte çok sık kullanılan orta karbon düzeyinde bir alaşımsız ıslah çeliği türüdür.
C45 sertlik düzeyi nedir?
Ham halinde Brinell sertliğinde 170-210 aralığını gösteren bu çelik malzeme, sertleştirme sonrasında ise Rockwell ölçeğinde 33-45 HRC arasında bir sertlik verebilir.
C45 kolay kaynak edilir mi?
Orta karbonlu bir malzeme olduğu için kaynak edilmeden önce mutlak bir şekilde ortalama 200 0C gibi bir ısıda ön ısıtma yapılması ve çatlamasının önlenmesi gerekir.