Değişen sanayi alanlarında, yapılarda ve üretimde kullanılacak metallerin ve çeliğin sertliğini tespit edebilmek için kullanılabilen birçok sertlik ölçme yöntemi bulunmaktadır. Hassas ve uluslararası standartlarda kabul edilir bu yöntemler arasında vickers sertlik ölçümü ise küçük ve hassas parçalarda değişen metal çeşitlerinde kullanılabilen bir ölçüm yöntemidir.
Vickers Sertlik Ölçümü Nedir?
Vickers sertlik ölçümü, malzeme sertliğini ölçebilmekte kullanılan en temel ve uluslararası standart ölçme yöntemlerinden birisidir.
1921 yılında geliştirilen bu ölçüm yöntemi Rockwell sertlik ölçme yöntemi gibi yaygın kullanılan yöntemlere göre çok daha geniş malzeme türlerinde güvenilir sonuçlar elde edilmesini sağlayabilmektedir. Genellikle küçük parçalar, yüzey sertliği ve ince kesitler ile yapılan analizlerde uyum sağlar. Piramit tabanlı bir elmas uç kullanılarak kuvvet ile yüzeyde bir baskı sağlanır ve bu sayede oluşan izin mikroskobik büyüklüğü ile sertlik hesabı yapılır.
Vickers Sertlik Ölçümü Nasıl Yapılır?
Öncelikle hatasız bir uygulama için numune pürüzsüz ve temiz bir yüzey ile hazırlandıktan sonra numune üzerinde piramit şeklindeki elmas uç ile 1 gr ile 100 kg arasında değerlerde yük uygulanır. Ortalama 10-15 saniye süren bu yük sonrasında malzeme üzerinde oluşan izin mikroskobik uzunlukları ölçülerek sertlik hesabı yapılır.
Vickers sertlik ölçümü için HV=(1.8544×F)/(d^2) formülü kullanılır. Yani “HV” birimi sertlik değeri olmak üzere “F” birimi uygulanan kuvveti ve “d” ise iz çaprazlarının ortalama uzunluğu (mm) olarak alınır. Formül sonucunda elde edilen sertlik değeri test edilen metalin mekanik özelliklerini belirleyebilmeye yardımcı olur.
Vickers Sertlik Ölçümünde Nelere Dikkat Edilmelidir?
Ölçüm için örneğin doğru hazırlanması, yükün doğru boyutta seçilmesi, yükün doğru süre ile uygulanması, tutarlı bir iz ölçümü ve kalibre edilmiş bir cihaz gibi ayrıntılara mutlaka dikkat edilmelidir.
Ölçümde kullanılacak numune mutlaka düz bir yüzeye ve temiz bir yapıya sahip olmalıdır. Ölçüm numunesinin türüne göre yük ve yükün süresi doğru belirlenmelidir. İz ölçümü yapılırken köşelerinden doğru bir ölçüm yapılabilmesi için cihaz iyi kalibre edilmiş olmalıdır. Hesaplama için optik ölçüm yapılan bu test yönteminde yüzey hazırlığı özellikle en önemli hassasiyettir. Ölçümler ISO 6507 Standardı (Uluslararası Standart) veya ASTM E384 Standardı (Amerikan Standardı) uygunluğuna göre yapılmalıdır.
Vickers Sertlik Ölçümü Önemi Nedir?
Sertlik testi malzemenin yüzeyindeki sertliği, kaynak bölgelerindeki sertliği, nasıl bir yapı oluşturduğunu ve ısıl işlemin nasıl bir sonuç ortaya koyduğu gibi faktörleri belirlerken; malzemelerin uygulamada ortaya koyacağı mekanik etkileri belirlemek için önemlidir.
Vickers sertlik testi ile birlikte bir malzemenin sertliği, kaynak noktalarındaki sertliğin dağılımı, üretimdeki nitelikleri elde edip etmediği ve standartlara uygun olup olmadığı belirlenebilir. Test sonucunda aşınmaya karşı direnç anlamında yüksek HV değeri sert ve aşınmaya dayanıklı bir malzeme ortaya koyulduğunu ve düşük HV değeri ise esnek ve şekil değiştirebilir yani işlenebilir malzeme elde edildiğini gösterir.
Vickers Sertlik Ölçümü Hangi Alanlarda Kullanılır?
Güvenilir ve hassas bir şekilde sonuç verdiği için bu yöntem yüzeyinde sertleştirme gibi ısı işlemler uygulanmış, mikro yapısında analiz ihtiyacı bulunan veya ince malzemelerde olmak üzere elektronik, beyaz eşya sanayi, otomotiv, havacılık, savunma, yedek parça sanayi, inşaat ve bağlantı elemanları sanayi gibi birçok sektör ile medikal gibi endüstrilerde kullanılır.
Vickers Sertlik Ölçme Avantajları
Vickers sertlik testinin sayılabilecek en önemli avantajları aşağıdaki bu şekilde ifade edilebilir.
- Malzeme üzerinde çok geniş bir aralık ile mikro ya da makro sertlik ölçümü yapılabilir.
- Metal başta olmak üzere polimer veya seramik gibi birçok malzemede kullanılabilir.
- Minimum bir yük değişimi ile çok yüksek hassasiyette doğruluk sağlanabilir.
- Numunede çok küçük bir hasar ile ölçüm yapmak mümkündür.
- Değişen malzemeler arasında kolaylıkla tek ölçek üzerinden karşılaştırmalı ölçümler yapılabilir.
Vickers sertlik ölçümü bu avantajlar ile birlikte birçok sektörde ve alanda tercih edildiği gibi DEMSA Isıl İşlem olarak bünyemizde de kullanılan bir ölçüm yöntemidir. Isıl işlemlerde kalite kontrol etkinliği açısından tercih edilmektedir.
Sıkça Sorulan Sorular
Vickers sertlik ölçümü nasıl yapılır?
Ölçüm için belirli bir yük ile malzeme üzerine piramit bir elmas ucun bıraktığı izin mikroskobik ölçümleri ile sertlik değeri belirlenir.
HV sertlik değeri nedir?
Hardness Vickers kavramının kısaltması olan HV değeri elmas piramit bir uç ile yük altında malzemede oluşturulan izin ortaya koyduğu boyuta göre malzemenin belirlenen Vickers sertlik değeridir.
Vickers sertlik ölçümü nasıl yapılır?
Ölçüm kalibrasyon oluşturulmuş modern makinelerde uzman mühendisler kontrolünde optik ve hassas kontroller ile yapılır.